ABD ile İran 1979’dan bu yana en kritik temas için masada

ABD ile İran, Pakistan’ın arabuluculuğunda İslamabad’da 1979’dan bu yana en üst düzey temas için masaya oturuyor. Nükleer anlaşma sonrası ilk resmi görüşme olma özelliği taşıyan müzakereler öncesi taraflar temkinli mesajlar verirken, İran “güvensizlikle geliyoruz” açıklaması yaptı.

ABD ile İran arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda bugün İslamabad’da yapılacak görüşmeler, 1979’daki İslam Devrimi’nden bu yana en üst düzey temas olma özelliği taşıyor.

Aynı zamanda bu görüşmeler, iki ülkenin 2015 yılında İran’ın nükleer programına ilişkin anlaşmaya vardığı süreçten bu yana gerçekleştirilen ilk resmi müzakere olacak.

ABD Başkanı Donald Trump, ilk başkanlık döneminde 2018 yılında söz konusu nükleer anlaşmadan çekilmişti.

Aynı yıl İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, ABD ile doğrudan görüşmeleri yasaklamıştı.

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad’da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

İRAN HEYETİNDE KİMLER VAR?

Pakistan’daki görüşmelere katılan İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf başkanlık ediyor.

Heyette ayrıca Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan Büyükelçisi Rıza Emiri Mogaddam, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi üyeleri ve çok sayıda üst düzey bürokrat ile milletvekili bulunuyor.

ABD HEYETİNDE KİMLER VAR?

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İranlı müzakerecilerle yapılacak görüşmeler için Pakistan’a ulaştı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner da İslamabad’a geldi.

Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in, Vance’i İslamabad’da karşılayan ilk isimlerden biri olduğu bildirildi.

Münir’in, hem ABD ile ilişkilerde hem de İran’la temaslarda etkili bir rol oynadığı ve ateşkes sürecinde kilit aktörlerden biri olduğu ifade ediliyor.

PAKİSTAN'DAN “KALICI ÇÖZÜM” VURGUSU

Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, ABD ve İran’ın barış görüşmelerinde yapıcı bir tutum sergilemesini umut ettiklerini açıkladı.

Dar, İslamabad yönetiminin çatışmaya “kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüm” bulunması için arabuluculuğu sürdürmek istediğini belirtti.

İRAN'DAN TEMKİNLİ AÇIKLAMALAR

İran Meclis Başkanı Galibaf, görüşmeler için İslamabad’a “iyi niyetle” geldiklerini ancak ABD’ye güvenmediklerini söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Alman mevkidaşıyla yaptığı görüşmede, müzakerelere “tam bir güvensizlikle” katıldıklarını belirtti.

Arakçi, ABD’nin geçmişte verdiği sözleri tutmadığını savunarak İran’ın “halkının hak ve çıkarlarını korumak için kararlılıkla mücadele edeceğini” ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, İran-ABD müzakerelerine ilişkin "Eğer İslamabad’da 'önce ABD diyenlerin temsilcileriyle' müzakere edersek dünya için faydalı bir anlaşmaya ulaşılması mümkün olabilir. Ancak 'önce İsrail diyenlerin temsilcileriyle' karşılaşırsak hiçbir anlaşma sağlanmayacak" ifadelerini kullandı.

Arif ayrıca, anlaşma sağlanamaması halinde ülkesinin savunmasını kararlı şekilde sürdüreceğini ve bunun dünya için daha maliyetli bir durum olacağını söyledi.

MASADA NELER KONUŞULACAK?

Görüşmelerde, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumu ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına odaklanan Washington’ın 15 maddelik teklifinin yanı sıra İran’ın boğazın kontrolünü, boğazdan geçen gemiler için geçiş ücreti, tüm bölgesel askeri operasyonların sona erdirilmesi ve tüm yaptırımların kaldırılmasını talep eden 10 maddelik planın ele alınması bekleniyor.

Görüşmelerin önemli konularından biri de Lübnan. İsrail, ateşkes yürürlüğe girdikten sonra Hizbullah’ı hedef alan saldırılarına devam etmesi müzakerelerin yapılıp yapılmayacağı yönünde soru işaretlerine yol açmıştı. 

İran’ın ateşkesin Lübnan’ı da kapsamasına yönelik ısrarı, masaya yatırılacak önemli noktalardan biri olacak.